یاساکانی دامەی کوردی؛ جووڵە، زۆرترین گرتن و تاجی دامە

دامە چییە؟

دامە یان Dama یەکێکە لە یارییەکانی خێزانی draughts، بەڵام لە چێکەری ئینگلیزی جیاوازە. بەردی ئاسایی بۆ پێشەوە یان بۆ لای چەپ و ڕاست دەجووڵێت؛ گرتنەکانیش بە ئاراستەی ئاسۆیی و ستوونی دەکرێن. هیچ جووڵە یان گرتنێک بە لارەکی نییە.

یاساکانی ناو ماڵ و چایخانەکان هەمیشە وەک یەک نین. ئەم ڕێنماییە تەنها وەشانی ناوخۆیی دامەی کوردی باس دەکات کە لەم ماڵپەڕەدا جێبەجێ کراوە: بەردی ئاسایی بۆ دواوە ناگرێت، بەڵام ئەگەر لە ناو زنجیرەی گرتندا بگاتە کۆتا ڕیز، دەستبەجێ بە یاسای دامە بەردەوام دەبێت.

ڕێکخستنی تەختە و ئامانجی یاری

تەختە ٨ ڕیز و ٨ ستوونی هەیە. هەر یاریزانێک ١٦ بەرد لە ڕیزی دووەم و سێیەمی لای خۆی دادەنێت؛ ڕیزی یەکەمی نزیک لە خۆی لە سەرەتادا بەتاڵە. هەموو ٦٤ خانەکە لە یاریدا بەکاردێن و ڕەنگی خانەکان هیچ کاریگەرییەکی لەسەر یاسای جووڵە نییە.

یارییەکە لە یەکێک لەم دوو حاڵەتەدا دەبەیتەوە:

• هەموو بەردەکانی بەرامبەر بگریت.
• وای لە بەرامبەرەکەت بکەیت هیچ جووڵە یان گرتنێکی یاسایی نەمێنێت.

جووڵەی بەردی ئاسایی

1. بەردی ئاسایی یەک خانە بۆ پێشەوە دەجووڵێت، ئەگەر خانەکە بەتاڵ بێت.
2. هەمان بەرد دەتوانێت یەک خانە بۆ چەپ یان ڕاست بجووڵێت.
3. جووڵەی ئاسایی بۆ دواوە ڕێگەپێدراو نییە.
4. هیچ بەردێکی ئاسایی بە لارەکی ناجووڵێت.
5. ناتوانیت بەردەکەت لە خانەیەک دابنێیت کە بەردی خۆت یان بەردی بەرامبەر تێدایە؛ خانەی مەبەست دەبێت بەتاڵ بێت.

گرتن، پەڕین و زنجیرەی گرتن

بۆ گرتن، بەردێکی بەرامبەر دەبێت تەنیشتی بەردەکەت بێت و خانەی دواتری هەمان هێڵ بەتاڵ بێت. بەسەریدا دەپەڕیت، لەسەر خانە بەتاڵەکە دادەنیشیت و بەردەکە لەسەر تەختەکە لادەبەیت. بەردی ئاسایی تەنها دەتوانێت بۆ پێشەوە، چەپ یان ڕاست بگرێت؛ بۆ دواوە ناگرێت.

• گرتن ناچارییە: کاتێک گرتن هەیە، ناتوانیت جووڵەی ئاسایی بکەیت.
• زنجیرە بەردەوامە: ئەگەر دوای پەڕینەکە هەمان بەرد بتوانێت دیسان بگرێت، دەبێت گرتنەکە بە هەمان بەرد بەردەوام پێ بدەیت.
• هەمان بەرد: لە ناو زنجیرەدا ناتوانیت بەردەکەت بگۆڕیت بۆ بەردێکی تر.
• بێ گەڕانەوەی دەستبەجێ: ناتوانیت دەستبەجێ ١٨٠ پلە لە هەمان هێڵدا بگەڕێیتەوە.
• لابردنی دەستبەجێ: هەر بەردێکی گیراو دوای هەر پەڕینێک لەسەر تەختەکە لادەبرێت، نەک دوای تەواوبوونی زنجیرەکە.

یاسای زۆرترین گرتن

ئەگەر چەند ڕێگایەکی گرتن هەبێت، ناتوانیت هەر کامت ویست هەڵبژێریت. دەبێت ئەو ڕێگایە هەڵبژێریت کە زۆرترین ژمارەی بەرد دەگرێت. بۆ نموونە، ئەگەر ڕێگایەک دوو بەرد و ڕێگایەکی تر سێ بەرد بگرێت، تەنها ڕێگای سێ بەردەکە یاساییە.

ئەگەر دوو ڕێگا هەردووکیان هەمان ژمارەی زۆرترین بەرد بگرن، دەتوانیت یەکێکیان هەڵبژێریت. تەختەی دیجیتاڵی یاری کوردی هەموو زنجیرە یاساییەکان دەژمێرێت و تەنها ئەو ڕێگایانە قبوڵ دەکات کە زۆرترین بەرد دەگرن.

چۆن بەرد دەبێتە دامە؟

کاتێک بەردێکی ئاسایی بگاتە کۆتا ڕیزی لای بەرامبەر، تاجی لێدەنرێت و دەبێتە دامە. دامە دەتوانێت بە هێڵی ئاسۆیی یان ستوونی هەرچەند خانەیەک بڕوات، بە مەرجێک ڕێگاکەی بەتاڵ بێت.

دامە لە دوورەوەش دەگرێت. لە نێوان دامە و یەکەم بەردی بەرامبەر لەو هێڵەدا دەبێت هەموو خانەکان بەتاڵ بن؛ لە دوای ئەو بەردەش دەبێت لانیکەم یەک خانەی بەتاڵ هەبێت. دامە دەتوانێت لە هەر خانەیەکی بەتاڵی دوای بەردە گیراوەکە دابنیشێت، تا پێش بەردێکی تر، و ئەگەر گرتنی تر هەبوو زنجیرەکە بەردەوام بکات.

کۆتایی یاری و یەکسانی

کاتێک هیچ بەردێکی بەرامبەرەکەت نەمێنێت یان بەرامبەرەکەت هیچ جووڵەیەکی یاسایی نەبێت، تۆ براوەیت. لە پرۆفایلی دامەی کوردیی ئەم ماڵپەڕەدا، ئەگەر لە کۆی ٤٠ نۆرەی یەک‌لەدوای‌یەکدا تەنها دامەکان بجووڵێن و هیچ بەردێک نەگیرێت، یارییەکە بە یەکسانی کۆتایی دێت. مەبەست ٤٠ جووڵەی تاکەکەسییە، نەک ٤٠ دەوری تەواو. هەر گرتنێک یان جووڵەی بەردێکی ئاسایی ژماردنەکە لە سەرەتاوە دەست پێدەکاتەوە.

دامەی کوردی و یاسای تورکی؛ جیاوازی چییە؟

دامەی کوردی و Turkish draughts بنەمای هاوبەشیان هەیە، بەڵام یاسای ناوچەیی دەتوانێت لە خێزانێک بۆ خێزانێکی تر جیاواز بێت. ئەم خشتەیە تەنها یاسای جێبەجێکراوی ناو یاری کوردی لەگەڵ پرۆفایلی TÜDAF V4 بەراورد دەکات؛ بانگەشەی ئەوە ناکات کە هەموو خێزان و ناوچەکانی کوردستان بە هەمان شێوە یاری دەکەن.

چەند ئامۆژگارییەکی خێرا بۆ یاریزانی نوێ

1. هەموو گرتنەکان بپشکنە: تەنها یەکەم پەڕین مەبینە؛ زنجیرەکە تا کۆتایی بژمێرە.
2. ناوەڕاست بگرە: بەردەکانی ناوەڕاست ڕێگای زیاتریان بۆ جووڵە و گرتن هەیە.
3. بەردی تاک مەخەرە مەترسییەوە: ڕیزێکی بەرد دەتوانێت ڕێگای هێرشی بەرامبەرەکەت ببڕێت.
4. بەرەو دامەبوون بڕۆ، بەڵام بە وریایی: بەردێک کە لە دامەبوون نزیکە بەهادارە، بەڵام نابێت بە ئاسانی لەدەست بدرێت.

پرسیارە باوەکان دەربارەی دامە